Właściwie, to chłopak nie z gitarą, ale z mandoliną. I dziewczyna zasłuchana weń już od ponad trzydziestu lat. Muzykalna para to jedna z trzynastu rzeźb zdobiących Ursynów Północny. Dzięki tytanicznej pracy Bartłomieja Kokoszki, przewodnika warszawskiego, przedstawiamy pierwszą ilustrowaną monografię ursynowskiej rzeźby z końca lat siedemdziesiątych. W encyklopedycznym haśle "Rzeźby" pan Bartłomiej podaje wszystko to, co udało sie ustalić o ulicznych dziełach sztuki i ich autorach. Takiego opracowania jeszcze nie było - a mamy jeszcze jedną niespodziankę. W końcu co przewodnik, to przewodnik. Proponujemy więc spacer śladami najciekawszych ursynowskich rzeźb. Dla ułatwienia publikujemy odpowiednią mapkę z legendą. Chłopak z gitarą, czyli mandoliną, na pewno nam nie umknie. A inne ptaszki? W zaroślach na Końskim Jarze poszukajcie kamiennego wróbelka. Z naszą Encyklopedią na pewno sie uda.

Encyklopedia: Rzeźby

Skąd cytat tytułowy? Kabaret Tey, chyba połowa lat osiemdziesiątych. Czasy, gdy potentatem i niemal monopolistą wśród samów spożywczych była spółdzielnia WSS Społem. Ospała wyjątkowo - zwłaszcza, gdy przychodziło do dostaw towarów. Ale trudno się jej dziwić, wszak brak towaru był brakiem powszechnym. Dość jednak tej handlowej martyrologii - dziś wespół w zespół, czyli właśnie społem, przyjrzymy się rozwojowi socjalistycznej spółdzielczości spożywców w wymiarze ursynowskim. Opowiemy o początkach wielkich, jak niezrealizowany projekt Lokalnej Koncentracji Usług (rysunek obok), wspomnimy o śmiałej secesji ursynowsko-mokotowskich spożywców, a na koniec zdradzimy, gdzie jeszcze wyraźnie czuć społemowski klimat. P.T. Klienci, z szerokiego asortymentu Encyklopedii szczególnie polecamy hasło "Społem". Uwaga - hasło przeczytane uważa się za sprzedane. Po odejściu ze strony reklamacji nie uwzględnia się.

Encyklopedia: Społem

Lato w pełni, czas na jakąś wakacyjną gawędę. Szumi ognisko i płoną knieje, drużynowy jest wśród nas. Drużynowy z podwórkowego dream teamu ulicznej koszykówki, który niemal dwadzieścia lat temu na boisku przy Magellana popełniał dwutakty lepiej niż Michael Jordan. To były czasy! Obręcze do kosza wieszano niemal na każdym bloku, a jak nie było można na bloku, to gdziekolwiek - nawet na śmietniku. Wyziewy nie przeszkadzały, gdy Magic Johnson rzucał za trzy, obserwując lot piłki spod daszka czapki z logo Chicago Bulls. Całe lato Ursynów huczał od rytmicznie kozłowanej piłki, jesienią młodzi ludzie zarywali noce, aby w TVP nad ranem śledzić transmisje z parkietów NBA. No cóż. Dziś po tych czasach niewiele zostało. Podwórko na Magellana nieco zarosło, samotny kosz smętnie tylko przypomina o pięknej przeszłości, kiedy młody człowiek NBA miał przed blokiem a nie w Playstation. To i my nieco posmędzimy. W Encyklopedii mamy nowiutkie hasło "NBA" a w nim historię wzlotu i upadku osiedlowej koszykówki.
Przypominamy też, że tę i setki innych podwórkowych historii opowiadamy w książce "Czasoprzewodnik. 33 lata na Ursynowie." Tylko u nas - wysyłka za darmo! Formularz zamówienia na marginesie obok.

Encyklopedia: NBA

Ale upał. Wystarczy spojrzeć na szeroko pootwierane okna bloków. Najwyższy czas na piknik. Bierzemy dziecinny namiot, nie do końca legalnie przekraczamy gigantyczny płot, który wyrósł nam przed domem i idziemy na szerokie pole między Wiolinową i Stokłosami. Tu możemy go rozbić. Nikt nie powinien nam przeszkadzać, bo po pierwsze to wolna sobota, a po drugie robotnicy nie mają tu jeszcze zbyt wiele do roboty. To po co ten płot? Ogradza plac budowy metra. W połowie 1983 roku przecina już na pół spory kawał Ursynowa. Przez najbliższe pięć lat dotarcie z Wiolinowej na Stokłosy będzie wymagało sporego nadkładania drogi. No i oczywiście nie będzie też żadnych pikników. Cieszmy się więc tymi ostatnimi dniami przedbudowlanymi na zdjęciach z archiwum Włodzimierza Pniewskiego. W Galerii 1983 namiot na placu budowy, a w Galerii 1981 jedno nowe zdjęcie, ale jakie! Dziecinne zabawy w wielką sztukę wodną przed powstającym wciąż Domem Sztuki.

Galeria 1983: Piknik na budowie
Galeria 1981: Artystyczne lanie wody

Z okazji rocznicy Powstania przypominamy mało znaną historię szpitala powstańczego w Pyrach, który ratował rannych AK-owców po upadku Mokotowa. Doskonale zakonspirowany, działał aż do wiosny 1945 roku. Pomoc niósł może w warunkach dalekich od przyjętych dziś standardów, ale - co widać na zdjęciu obok - niósł ją skutecznie, skoro na Wigilię 1944 pacjenci i lekarze w niezłej kondycji pozują do pamiątkowego zdjęcia. Fotografię i historię wygrzebaliśmy kilka lat temu w magazynie "Apostoł" - czasopiśmie parafii w Pyrach. Tę i inne opowieści z powstańczych dziejów Ursynowa (a wbrew pozorom nie były to dzieje spokojne) przypominamy oczywiście w Encyklopedii. Z góry się przyznajemy: podobnie pisaliśmy rok temu. Ale co robić, taka rocznica to jeden dzień z 365 i to dzień dla całej Warszawy szczególny.

Encyklopedia: Powstanie Warszawskie

Chwila zadumy i dalej do pracy, jutro wielkie święto ludowej Ojczyzny. Z okazji 22 lipca zapraszamy na wycieczkę po budowie Ursynowa Północnego, gdzie ekipy uwijają się jak tylko mogą, aby zdążyć. Co prawda, nie na rocznicę manifestu PKWN, tylko na zapowiedziane planowe przekazanie kluczy pierwszym lokatorom, ale co tam. Gorączka podobna. Kończmy już więc te rozmyślania, bo trasa czeka nas długa. Podróż odbywamy oczywiście dzięki kolejnym unikalnym kolorowym zdjęciom wysokiej jakości z archiwum Włodzimierza Witaszewskiego, współprojektanta Ursynowa Północnego. Proszę założyć kaski i w drogę.

Galeria Budowy Ursynowa

Droga jest bardzo szeroka - ale na razie tylko w planach. W połowie 1982 roku z ich wykonaniem mamy niestety spore trudności. Ulica Belgradzka (bo to ona właśnie na zdjęciu) musi więc nieco poczekać. Chwilowo priorytet ma budownictwo mieszkaniowe, aby odwiedzający plac budowy Natolina spółdzielcy mogli żyć nadzieją, że już za chwilę wprowadzą się do wyczekiwanych mieszkań. Na zdjęciach nadesłanych przez FJK idziemy właśnie z wycieczką na Małej Łąki zobaczyć, jak tam postępy na budowie. Potem robimy krótką przerwę i wracamy w roku 1986, kiedy podziwiamy budowany tunel metra na Natolinie. A na koniec wsiadamy na komunijny prezent: piękną kolarkę marki Sprint i pędzimy po pustych stepach Pól Wilanowskich. Mamy już rok 1989. Zrobimy sobie jeszcze tylko krótką przerwę pod Mieszkiem na Nowoursynowskiej, gdzie wciąż szumi sad - dziś szumi tam tylko ulica. Szeroka oczywiście.

Galeria 1982: Wycieczka na Belgradzką
Galeria 1986: Z wizytą w metrze
Galeria 1989: Kolarzówką przez Wilanów

Mamy złą wiadomość. Naprawdę złą. Nie pojedziemy już skrótem do Wilanowa przez uliczkę Orszady. Oficjalnie przejazd jest zamknięty do odwołania, ale - co nieoficjalnie wiemy od władz najwyższych - odwołania nie będzie. Po tym, jak podczas czerwcowej ulewy osunęła się część Skarpy nad ulicą, nikt nie zaryzykuje puszczenia tam ruchu cięższego niż rower. Teoretycznie trwają badania geologiczne struktury Skarpy, a geologia to nauka nie lubiąca pośpiechu. Nawet jednak jeżeli naukowcy orzekną, że ziemia nie powinna się już osuwać, to władze dzielnicowe wolą dmuchać na zimne. Spryciarzy informujemy, że zjazd wąwozem koło Stajni SGGW został też zamknięty wałem ziemnym - i bardzo dobrze, bo rozjeżdżania rezerwatu nie tolerujemy. Pozostaje więc tylko skrót przez Rzekotki i Gąsek w Powsinie - i to chyba na długo, bo właśnie okazało się, że Wilanów nie ma pieniędzy i nie zacznie w tym roku budowy regularnego połączenia z Ursynowem. Świetnie. Aby było jeszcze lepiej, słyszeliśmy, że planowana jest zmiana organizacji ruchu na jedynym legalnym skrócie - puszczenie go w jednym kierunku, z Gąsek w górę do Nowoursynowskiej. Ponieważ jednak brzmi to jak ponury żart, może lepiej sami puśćmy tę zapowiedź mimo uszu. No dobrze. Niezorientowanych w skrótowych meandrach komunikacyjnych odsyłamy do Encyklopedii, tam wszystko czarno na białym... znaczy: biało na niebieskim. Ale prawdziwie.

Encyklopedia: długa historia krótkich skrótów
Galeria 2010: Zasieki na Orszady

Rzeczywiście, jadą, chociaż z tym kolorem to bywa różnie. Nie dość, że fotografia czarno-biała, to jeszcze wozy też wszystkie w dosyć podobnej tonacji. No ale nie ma co narzekać, w październiku 1976 takie Duże Fiaty to było marzenie. A to nie koniec naszej motoryzacyjnej wycieczki w głęboki PRL - ale najpierw zagadka: gdzie zrobiono to zdjęcie? Bloki jakieś takie znajome, prawda? Tak jest. To Służew nad Dolinką, a ta ulica to Puławska. Niezbyt przypomina dzisiejszą arterię, a na opublikiwanych właśnie w Galerii Historycznej kolejnych zdjęciach z archiwum Rodziny Pytko znaleźć możemy jeszcze więcej niespodzianek. Zapraszamy więc na spacer po Ursynowie w jesiennym błocie na trzy miesiące przed zasiedleniem Ursynowa. Weźcie ze sobą gumofilce. Będzie zimno i mokro. Zwłaszcza, jak się nam piękny kremowy Fiat zakopie w błocie przyszłego Końskiego Jaru.

Galeria Historyczna: październik 1976

Uradowany autor przekazuje kolejny podpisany egzemplarz książki "Czasoprzewodnik. 33 lata na Ursynowie", która ukazała się w sobotę. Tak było 19 czerwca na Dniach Ursynowa - ale spokojnie, kto na święto dzielnicy nie zdążył, też może być równie szczęśliwy. Od dziś publikacja jest już w sprzedaży - poniżej formularz zamówienia na stronie Wydawnictwa Myśliński. Wypełniamy, wpłacamy, czekamy trzy dni i "Czasoprzewodnik" puka do drzwi. Wkrótce książka będzie też dostępna w Merlinie, Empiku i innych księgarniach. Na razie najprościej kupić u wydawcy. A warto? Ba, wystarczy porozmawiać z kimś, kto już ją widział i czytał, albo spojrzeć do Galerii 2010, gdzie pokazujemy wiekopomny dzień premiery książki... a może raczej albumu? Ponad 200 unikalnych ilustracji to więcej, niż w niejednym albumie. No dobrze. Koniec tego gadania, czas na slogan rodem z opisywanej w książce epoki. "Czasoprzewodnik" w każdym ursynowskim domu!

Formularz zamówienia na stronie Wydawnictwa Myśliński